Rebelya

Już w 2008 roku Główny Inspektor Farmaceutyczny zarzucił kierowanej przez Wandę Nowicką Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny nielegalną reklamę środka antykoncepcyjnego i zakazał dalszej reklamy w takiej formie. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek GIF, ale nie zanegował jego oceny i argumentacji działań organizacji.

W pisemnym uzasadnieniu wyroku w sprawie, którą Wanda Nowicka wytoczyła publicystce Joannie Najfeld znajduje się opis działań podjętych przez GIF w stosunku do Federacji. Z informacji, do których dotarliśmy wynika, że Federacja starała się od tego momentu maskować swoje działania. Z kolei wszystko wskazuje na to, że GIF nie zrobił nic, by uzupełnić materiał sądowy i zakończyć sprawę, którą rozpoczął.

Prokurator sprawdzi „Federę” i szefową

Sprawa jest istotna. Po trzech latach, w świetle tego, co ustalił sąd, wracają pytania nie tylko o legalną reklamę ze strony Federacji, ale również o nielegalny lobbing ze strony Wandy Nowickiej.

Jak napisała w zawiadomieniu do Prokuratura Generalnego Fundacja PRO, „Wanda Nowicka mogła dopuścić się popełnienia przestępstwa z art. 129 bądź 129a Prawa farmaceutycznego, gdyż Federacja nie jest podmiotem uprawnionym do reklamowania środków farmaceutycznych. Chodzi o materiały „informujące” o produktach firmy Gedeon Richter Polska.

Ponadto, jak stwierdzili autorzy wniosku z Fundacji PRO, materiały te, nie zawierały obiektywnych informacji na temat prezentowanych tam środków antykoncepcyjnych. "Narażały potencjalne klientki (i ich dzieci) tych środków na utratę zdrowia i życia (m.in. na skutek powikłań przy stosowaniu środków wczesnoporonnych bez opieki lekarza)" – czytamy w dokumencie skierowanym do prokuratury.

Bierność GIF

Na początek sekwencja faktów pozwalająca zrozumieć, dlaczego GIF już trzy lata temu zainteresował się Federacją (później sprawa jednak ucichła).

W sierpniu 2008 roku nadzór farmaceutyczny uznał, że kierowana przez Wandę Nowicką organizacja w sposób niezgodny z prawem reklamowała Escapelle i Postinor Duo. Zakazał też dalszej reklamy. Producentem obu środków jest firma Gedeon Richter, która jak wynika z zapisów księgowych, od 2004 do 2009 roku wpłaciła na rzecz Federacji 97,6 tys. zł.

W październiku GIF podtrzymał swoją decyzję. Dalej sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 3 marca 2009 roku WSA zgodził się z tym, co ustalił GIF, czyli że Federacja dopuszczała się niezgodnej z prawem reklamy. – Sąd uchylił decyzję GIF ze względów formalnych, nie kwestionując wniosków i argumentacji – tłumaczy nam mec. Piotr Kwiecień, pełnomocnik Joanny Najfeld.

„Względem formalnym” okazał się brak ulotki, która powinna być dołączona do akt sprawy, a wydruki ze stron internetowych nie przedstawiały wszystkich środków wymienionych w decyzji GIF. Zapytaliśmy nadzór farmaceutyczny o finał sprawy Federacji. Jak to możliwe, że mimo istotnych dowodów Federacja nie poniosła żadnych konsekwencji?

Wpadka i kryptoreklama

W oczekiwaniu na odpowiedź z GIF sprawdziliśmy, na co Federacja wykorzystała 97,6 tys. zł. wpłacone przez firmę Gedeon Richter. Informowaliśmy już, że zgodnie z ustaleniami sądu, z wpłat dokonanych przez Gedeon Richter w 2008 roku sfinansowano prowadzenie korespondencji w serwisie internetowym Wpadka. Gedeon zapłacił za to łącznie 24,1 tys. zł.

"W tym zakresie producent środków antykoncepcyjnych składał w ramach działalności PR "zamówienia" obwarowane sankcją zwrotu środków w przypadku niedostarczenia "towaru" i oczekując wystawienia "faktury". Taka forma współpracy, w ocenie sądu, jest odpowiednia dla podmiotów będących w relacji zleceniodawca-zleceniobiorca" – czytamy w uzasadnieniu wyroku.

W jaki sposób Federacja wywiązała się z zamówienia na promocję na rzecz dużej firmy produkującej m.in. popularny środek „antykoncepcji po” Escapelle? Nazwa Escapelle, nie pada tam co prawda ani razu, ale głównym konkursem proponowanym internautom jest „Konkurs Dj-a S.K. Pelle”.

Znikająca ulotka

Drugą istotną rzeczą sfinansowaną z wpłat dokonanych przez firmę Gedeon Richter w latach 2007-2008 była ulotka „Antykoncepcja po stosunku”. Zajrzeliśmy na stronę Federacji i znaleźliśmy tam jedynie tekst tej ulotki. Nie pada w niej nazwa żadnego środka antykoncepcyjnego.

Tymczasem sąd stwierdził, że „nazwa środka była wielokrotnie przywoływana w broszurze". Dotarliśmy jednak do ulotki w formie drukowanej, którą pierwotnie kolportowała Federacja. Okazało się, że w 13-stronicowej broszurce pisanej dużą czcionką aż 11 razy pada nazwa „Escapelle”.

Z naszych ustaleń wynika, że pierwotnie ta ulotka w formie dokumentu Pdf znajdowała się na stronie Federacji. W trakcie trwania procesu została jednak usunięta. Pozostał jedynie sam tekst z wyciętą nazwą „Escapelle”.

"Niektóre inne pigułki antykoncepcyjne zwykle stosowane przez 21 dni cyklu miesiączkowego, mogą być stosowane w antykoncepcji doraźnej" – czytamy m.in. w ulotce, którą analizowaliśmy. Co ciekawe, nie pada żadna nazwa „innych pigułek”. Mimo tego, że jak sprawdziliśmy, w 2008 roku, gdy ulotka była drukowana, na polskim rynku funkcjonowały dwa takie środki.

Zastanawia też pewna koincydencja czasowa. W 2008 roku Gedeon Richter zmienia swój czołowy produkt „antykoncepcji po” - ma nim być od teraz właśnie „Escapelle”. W tym samym roku – jak już wiemy – Federacja podpisała umowę z Gedeon Richter na grant przeznaczony na ulotkę „Antykoncepcja po stosunku”.

Lobbing czy nie?

Drugą ważną kwestią, jaka pojawiła się w tej sprawie, jest zarzut nielegalnego lobbingu. Fundacja PRO chce, by sprawdziła to prokuratura. Informowaliśmy już, że ani Wanda Nowicka ani Federacja nie widnieją w oficjalnym rejestrze lobbystów prowadzonym przez MSWiA.

Łatwo można sprawdzić, że Wanda Nowicka podejmowała jednak działania na rzecz zmiany prawa i upowszechniania w Polsce środków „antykoncepcji po”. Np. 2 czerwca 2007 roku „Życie Warszawy” informowało, że Wanda Nowicka w imieniu Federacji domagała się, „aby zobowiązać Ministerstwo Zdrowia do wyposażenia personelu medycznego na koloniach w antykoncepcję po stosunku”. Z kolei dwa dni później obecna wicemarszałek Sejmu napisała we wpisie na blogu, że apelowała w tej sprawie również do Ministerstwa Edukacji Narodowej.

„Łamanie prawa częścią stymulowania zmian”

Analizowaliśmy też powiązania organizacji, którą przez długie lata kierowała Wanda Nowicka ze światowymi organizacjami tego typu.

Federacja skupia w sobie kilka organizacji członkowskich. Jedną z nich jest Towarzystwo Rozwoju Rodziny będące oficjalną polską gałęzią największej aborcyjnej organizacji na świecie International Planned Parenthood Federation. Mimo oficjalnego statusu „non profit” Planned Parenthood notuje zysk rzędu kilkudziesięciu milionów dolarów w każdym roku.

Warto zwrócić uwagę na cele, jakie stawia sobie i swoim gałęziom ta światowa organizacja. "Stowarzyszenia na Rzecz Planowania Rodziny powinny działać aż do samej granicy tego, co jest legalne, a czasem nawet poza nią, kiedy prawo jest niesprecyzowane, albo nie współgra z opinią publiczną" – czytamy w oficjalnym dokumencie organizacji z 1979 roku.

I jeszcze jeden cytat, z dokumentu opracowanego 1985 r.: „Organizacje członkowskie nie powinny używać braku prawa, albo obowiązywania nieprzychylnego prawa jako wymówki do braku działania: działanie poza prawem nawet łamanie prawa, jest częścią procesu stymulowania zmian”.

Przypomnijmy, że Wanda Nowicka ogłosiła niedawno, że zrzeka się szefowania „Federze”. Było to wkrótce po tym, jak portal Rebelya.pl zadzwonił do niej z pytaniem, jak skomentuje słowa prof. Antoniego Kamińskiego, że na fotel wicemarszałka została wybrana w jawnym konflikcie interesu.

Kłopotliwe publikacje

Wanda Nowicka nie ukrywała swoich związków z największą światową firmą aborcyjną Planned Parenthood. Nawet je eksponowała. Do czasu.

Jak zdołaliśmy ustalić, 10 lipca 2009 r., jeszcze na trzy dni przed pierwszym posiedzeniem sądu sprawie, którą obecna wicemarszałek wytoczyła Joannie Najfeld, w popularnej Wikipedii pod hasłem "Wanda Nowicka" obok jej biografii można było znaleźć listę jej publikacji w oficjalnych czasopismach Planned Parenthood.

Pięć dni później, a było to dzień przed rozpoczęciem sprawy, ktoś wykasował listę publikacji. Można ją jednak odtworzyć w edycji tego hasła. Dlaczego Wanda Nowicka chciała ukryć te publikacje? Chcieliśmy jej zadać to i inne pytania, ale nie mogliśy się z nią skontaktować.

Mariusz Majewski

Grafika: Izabela Tomasiewicz

Zobacz także:

Nowicka stanie przed sejmową komisją etyki?

Po publikacji Rebelya.pl': sprawa Nowickiej trafi do prokuratury